Στα ψηφοδέλτια των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών (midterms) που θα διεξαχθούν στις 3 Νοεμβρίου, δεν θα αναγράφεται το όνομα του Ντόναλντ Τραμπ, όσο και αν ο ίδιος παροτρύνει τους οπαδούς του να φανταστούν το αντίθετο. Σε αυτές θα κριθούν η σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων και το 1/3 περίπου των εδρών της Γερουσίας σε ομοσπονδιακό (federal) επίπεδο. Επιπλέον, την ίδια μέρα οι αμερικανοί πολίτες σε όλη τη χώρα θα ψηφίσουν και υποψηφίους για μια σειρά πολιτειακών (state) αξιωμάτων. Πόσο μπορούμε λοιπόν να εξαγάγουμε γενικότερα συμπεράσματα από την ψήφο τους για την πολιτική κατεύθυνση της χώρας;
Oλες οι μετρήσεις γνώμης συγκλίνουν στο ότι η πολύ χαμηλή δημοτικότητα του Τραμπ συμπαρασύρει τους υποψηφίους του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και προοιωνίζονται ένα γαλάζιο κύμα (blue wave) υπέρ των Δημοκρατικών, δύο μόλις χρόνια μετά την αποφασιστική ήττα που υπέστησαν οι τελευταίοι στις προεδρικές εκλογές. Ενα κύμα ικανό, αν επαληθευθούν οι δημοσκοπήσεις, να αντισταθμίσει ακόμη και το πλεονέκτημα που έδωσαν στον εαυτό τους οι Ρεπουμπλικανοί με την επαναχάραξη των εκλογικών περιφερειών σε πολιτείες που ελέγχουν (redistricting).
Σύμφωνα με το πιο αισιόδοξο (και όχι μακρινό) σενάριο οι Δημοκρατικοί θα κερδίσουν την πλειοψηφία και στη Βουλή και στη Γερουσία.
Ακόμη κι ένα τέτοιο αποτέλεσμα, όμως, δεν θα σημάνει την τελεσίδικη απόρριψη εκ μέρους του εκλογικού σώματος της αυταρχικής και ακραίας διακυβέρνησης Τραμπ. Πρώτον, γιατί, όπως προείπαμε, ο Τραμπ δεν είναι στο ψηφοδέλτιο, κάτι που ο ίδιος δεν θα σταματήσει να επαναλαμβάνει αν οι Ρεπουμπλικανοί κατατροπωθούν, παρά την αντίφαση με όσα έλεγε προεκλογικά. Δεύτερον, γιατί δεν εξυπακούεται ότι όσοι καταψηφίσουν τους Ρεπουμπλικανούς θα το κάνουν από αντίδραση στα παραπάνω χαρακτηριστικά της διακυβέρνησής του.
Πολλοί είναι εκείνοι οι πολίτες που υπερψήφισαν την υποψηφιότητά του το 2024, αλλά τώρα έχουν στραφεί εναντίον του, επειδή, παρά τις διακηρύξεις του, δεν κατάφερε να μειώσει το κόστος διαβίωσης. Ισα – ίσα, με τον αλόγιστο πόλεμο με το Ιράν που ξεκίνησε αυξήθηκε κατακόρυφα η τιμή του πετρελαίου και επιδεινώθηκε το πρόβλημα του πληθωρισμού. Αυτό δεν του το έχουν συγχωρήσει ψηφοφόροι που προσπερνούν ή και επικροτούν τις υπόλοιπες πολιτικές του.
Aλλωστε, οι πιο ανησυχητικές πτυχές της πολιτικής ατζέντας του Τραμπ εξακολουθούν να χαίρουν της στήριξης μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα αποτελέσουν για πολλά χρόνια ακόμη τα λάβαρα των επιγόνων του.
Ανάμεσά τους, πέρα από τις γκροτέσκες καρικατούρες, επιδέξιοι πολιτικοί ήδη χτίζουν ένα προφίλ που προσπαθεί να συναιρέσει τη δεξιά ριζοσπαστικότητα του προκατόχου τους και μια πιο μέινστριμ εκλεξιμότητα (Βανς, Ρούμπιο, Ντεσάντις). Αντιστρόφως, δεν είναι σαφές ποιο θα είναι εφεξής το πολιτικό στίγμα των Δημοκρατικών, με μια εσωκομματική μάχη να μαίνεται ανάμεσα στην κεντρώα και την αριστερή πτέρυγα του κόμματος. Μένει να κριθεί αν τα επόμενα δύο χρόνια θα καταφέρουν να αρθρώσουν ένα πολιτικό πρόγραμμα που θα τους κρατήσει ενωμένους και θα (ξανα)εμπνεύσει μια ευρεία πλειοψηφία αυτής της τόσο πλουραλιστικής χώρας.
Ούτε θα οδηγήσει η αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο σε άμεση αλλαγή πλεύσης στον τρόπο διακυβέρνησης. Στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα ο πρόεδρος, ως άρχων της εκτελεστικής εξουσίας, δεν εξαρτάται από την εμπιστοσύνη του νομοθετικού σώματος.
Το αντίθετο, τις τελευταίες δεκαετίες έχουμε γίνει μάρτυρες μιας προϊούσας γιγάντωσης της εκτελεστικής εξουσίας και, ιδίως της ικανότητάς της να δρα αυτόνομα, χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση μέσω προεδρικών διαταγμάτων (executive orders).
Ο Τραμπ έχει εκμεταλλευθεί αυτήν την τάση για να παραγκωνίσει τη νομοθετική εξουσία, βοηθούσας και της υποτακτικής προς αυτόν πλειοψηφίας. Απέναντι σε ένα εχθρικό Κογκρέσο, είναι σαφές ότι θα συνεχίσει να το πράττει. Το Κογκρέσο με τη σειρά του δεν στερείται όπλων για να αντιδράσει και να εξαναγκάσει τον πρόεδρο σε συμβιβασμούς και παραχωρήσεις, αλλά ξεκινάει από μειονεκτική θέση.
Θα είναι λοιπόν μια νίκη των Δημοκρατικών τρύπα στο νερό; Κάθε άλλο. Πρώτον, αν επιβεβαιωθεί ότι ο Τραμπ χάνει την απήχησή του στο εκλογικό σώμα, τότε οι ίδιοι οι Ρεπουμπλικανοί πολιτικοί ενδέχεται να πεισθούν να αποδεσμευθούν σταδιακά από τον σφιχτό εναγκαλισμό τους με τον πρόεδρο. Αυτό από μόνο του θα είναι μεγάλο κέρδος για την υγεία του αμερικανικού πολιτικού συστήματος.
Δεύτερον, μέχρι τώρα οι Δημοκρατικοί ένιωθαν ανίσχυροι, χωρίς πολλές προοπτικές να επηρεάσουν τον ρουν των γεγονότων. Ο έλεγχος του Κογκρέσου θα δώσει νόημα και πνοή στη θεσμική δράση τους.
Τρίτον, είναι χίμαιρα να πιστεύουμε ότι το γύρισμα της σελίδας στην Αμερική, αλλά και στον κόσμο, που τόσο επιθυμούν όσοι αγαπούν την φιλελεύθερη δημοκρατία, θα έρθει άπαξ και διά παντός με μια καθοριστική μάχη. Θα χρειαστούν πολλές μικρές νίκες που θα ανοίξουν τον δρόμο για μεγαλύτερες, θα μεταβάλουν τα κίνητρα των πολιτικών παικτών και θα αποτελέσουν τον καταλύτη για νέες συμμαχίες. Αυτή η διαδικασία θα πάρει καιρό. Αλλά έτσι μόνο προχωρούν οι δημοκρατίες.
Ο Δημήτρης Κυρίτσης είναι αναπληρωτής καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου και Συνταγματικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο του Εσεξ στο Ηνωμένο Βασίλειο
Στα ψηφοδέλτια των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών (midterms) που θα διεξαχθούν στις 3 Νοεμβρίου, δεν θα αναγράφεται το όνομα του Ντόναλντ Τραμπ, όσο και αν ο ίδιος παροτρύνει τους οπαδούς του να φανταστούν το αντίθετο. Σε αυτές θα κριθούν η σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων και το 1/3 περίπου των εδρών της Γερουσίας σε ομοσπονδιακό (federal)
Leave a Reply