Θα τολμούσατε ποτέ να ξύσετε μια αφίσα του Τουλούζ Λοτρέκ για να δείτε τι κρύβεται από κάτω; Θα επιχειρούσατε να σκίσετε τη «Μαύρη Γάτα» του Στάινλεν, μία από τις πλέον χαρακτηριστικές εικόνες της Μπελ Επόκ, για να διαπιστώσετε σε ποια επιφάνεια ήταν κολλημένη;
Δύσκολα θα αποφάσιζε κάποιος να καταστρέψει ένα έργο τέχνης για να ικανοποιήσει μια τέτοια περιέργεια. Αλλωστε, τα υπέροχα χρώματα, οι αρτίστες που στροβιλίζονται και οι κομψές κυρίες με ένα ποτήρι σαμπάνια στο χέρι προκαλούν το βλέμμα να ταξιδέψει στο Παρίσι του τέλους του 19ου αιώνα.
Μας καλούν να φανταστούμε χορεύτριες να κινούνται στον ρυθμό του καν-καν στα καμπαρέ, παρά εγείρουν ανησυχίες για το τι μπορεί να κρύβεται κάτω από αυτό το ανέμελο σύμπαν. Κι όμως, αν οι τοίχοι πάνω στους οποίους ήταν τοποθετημένες όλες τούτες οι αφίσες μπορούσαν να «μιλήσουν», θα περιέγραφαν ένα Παρίσι σε αναβρασμό.
Μια χώρα με 41 εκατ. κατοίκους, που με αφορμή την Παγκόσμια Εκθεση του 1900 υποδέχτηκε 51 εκατομμύρια επισκέπτες, αλλά παράλληλα ήταν μια κοινωνία βαθιά πολωμένη λόγω της υπόθεσης Ντρέιφους.
Μια πρωτεύουσα που γέννησε τα πολυκαταστήματα, αλλά το 75% των κατοικιών της καταλαμβανόταν από την υποαμειβόμενη εργατική τάξη. Ενα Παρίσι που προσέφερε καθημερινά 35.000 θέσεις σε θέατρα και καμπαρέ, την ώρα που 1,7 εκατομμύρια πολίτες εξαρτώνταν από την κρατική πρόνοια.
Ο όρος «Μπελ Επόκ» (Ωραία Εποχή, 1880-1914) ήρθε αργότερα. Και πήρε τη σημερινή της σημασία το 1940 στο πλαίσιο της ναζιστικής προπαγάνδας. Η νοσταλγία, όμως, για την εποχή της ειρήνης και της σταθερότητας υπήρξε τόσο αναγκαία μεταπολεμικά, ώστε πέρασαν σε δεύτερη μοίρα οι αδικίες και οι έντονες κοινωνικές ανισότητες της περιόδου.
Αλλωστε, στα χρόνια της Μπελ Επόκ κάνει το παρθενικό του ταξίδι το Οριεντ Εξπρές (1883), μειώνοντας τη διάρκεια της διαδρομής Στρασβούργο – Κωνσταντινούπολη σε τέσσερις ημέρες από 15 που χρειαζόταν με το πλοίο. Ανοίγει το μετρό στο Λονδίνο (1890) και γίνεται η πρώτη δημόσια προβολή του κινηματογράφου (1895). Πώς να αντισταθεί ένας πληγωμένος κόσμος στη θύμηση μιας εποχής που οι νύχτες της ήταν εξίσου φωτεινές με τις ημέρες της;
Κι αν δεν «ξύσαμε» εμείς τις εμβληματικές αυτές εικόνες, το έκανε για εμάς ο πλούσια εικονογραφημένος κατάλογος της έκθεσης «Μπελ Επόκ» του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, με τα κείμενα των επιμελητριών Μαρίας Κουτσομάλλη – Μορό και Μαρίνας Φερέτι Μποκιγιόν. Ενα «γρατσούνισμα» απαραίτητο για να ρίξει τη σκιά που χρειάζεται στον ωραιοποιημένο αυτόν κόσμο, υπενθυμίζοντας ότι μια εικαστική έκθεση, όταν παρουσιάζεται τεκμηριωμένα σε σύνδεση με την εποχή της, μπορεί να ενεργοποιήσει ένα πολύ ευρύτερο κοινό.
- Η έκθεση «Belle Epoque» στο Ιδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή (Ερατοσθένους 13) έως τις 15 Φεβρουαρίου 2027
Θα τολμούσατε ποτέ να ξύσετε μια αφίσα του Τουλούζ Λοτρέκ για να δείτε τι κρύβεται από κάτω; Θα επιχειρούσατε να σκίσετε τη «Μαύρη Γάτα» του Στάινλεν, μία από τις πλέον χαρακτηριστικές εικόνες της Μπελ Επόκ, για να διαπιστώσετε σε ποια επιφάνεια ήταν κολλημένη; Δύσκολα θα αποφάσιζε κάποιος να καταστρέψει ένα έργο τέχνης για να ικανοποιήσει
Leave a Reply