Αυτό που ξεκίνησε ως πρόβλημα ρευστότητας σε ορισμένα τουρκικά επενδυτικά funds εξελίχθηκε μέσα σε λίγες ημέρες σε μία από τις σοβαρότερες αναταράξεις της τουρκικής κεφαλαιαγοράς των τελευταίων ετών.
Στο επίκεντρο βρίσκονται 131 funds επτά εταιρειών διαχείρισης, με ενεργητικό περίπου 18 δισ. δολάρια και 455.758 μοναδικούς επενδυτές, σύμφωνα με την τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK).
Η κρίση ξέσπασε όταν ορισμένα funds άρχισαν να αδυνατούν να ικανοποιήσουν αιτήματα επενδυτών για εξαγορά των μεριδίων τους.
Η Pusula Portföy και η Tera Portföy βρέθηκαν στο επίκεντρο, ενώ η απότομη ανάγκη για ρευστότητα οδήγησε σε πωλήσεις μετοχών και επιτάχυνε την πτώση στο χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης.
Ο BIST 100 έχασε πάνω από 8% σε μία εβδομάδα, στη χειρότερη εβδομαδιαία επίδοσή του από τον Μάρτιο του 2025.
Το βαθύτερο πρόβλημα
Το βαθύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με πληρορορίες που επικαλούνται το Reuters και οι Financial Times, ήταν η μεγάλη συγκέντρωση ορισμένων funds σε μετοχές με χαμηλή εμπορευσιμότητα και περιορισμένο free float.
Όταν ένα fund κατέχει μεγάλο ποσοστό μιας τέτοιας μετοχής, ακόμη και σχετικά μικρές συναλλαγές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την τιμή της.
Όταν όμως το fund χρειάζεται να πουλήσει μαζικά, η ίδια διαδικασία λειτουργεί αντίστροφα: η τιμή καταρρέει και η αξία του χαρτοφυλακίου μειώνεται.
Είχε εντοπιστεί το πρόβλημα
Η SPK είχε εντοπίσει το πρόβλημα αρκετούς μήνες νωρίτερα.
Σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι από το τελευταίο τρίμηνο του 2025 είχε παρατηρήσει, ιδιαίτερα σε hedge funds και money-market funds, κινήσεις σε μετοχές με χαμηλό free float που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν από τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη των εταιρειών.
Τον Αύγουστο άλλαξε το σχετικό πλαίσιο, επιδιώκοντας μεγαλύτερη διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων.
Στην υπόθεση έχουν εμφανιστεί τρεις μετοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας: Katilimevim, Gündoğdu Gıda και Destek Finans.
Η SPK κατέθεσε μηνυτήριες αναφορές για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς και επέβαλε διετή απαγόρευση συναλλαγών σε πρόσωπα που συνδέονται με τις επίμαχες συναλλαγές.
Τα στοιχεία δείχνουν γιατί οι Αρχές θεωρούν την υπόθεση ιδιαίτερα σοβαρή.
Από τις υποχρεωτικές ανακοινώσεις των εισηγμένων εταιρειών στο τουρκικό χρηματιστήριο, προκύπτει ότι funds που διαχειριζόταν η Pusula κατείχαν στις 18 Αυγούστου περίπου 38,67% του μετοχικού κεφαλαίου της Gündoğdu Gıda.
Στην περίπτωση της Katilimevim, οι θέσεις των Pusula funds είχαν φθάσει σε περίπου 25,6% του κεφαλαίου. Funds της Tera, από την άλλη, κατείχαν στις αρχές Σεπτεμβρίου περίπου 39,4% των μετοχών της Destek Finans που βρίσκονταν σε ελεύθερη διασπορά.
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο όπου η υπόθεση περνά από μια κρίση ρευστότητας σε πιθανή υπόθεση χειραγώγησης.
Η MSCI είχε ήδη προειδοποιήσει τον Ιούνιο για πιθανές «συντονισμένες συναλλαγές» στην Τουρκία, ιδιαίτερα γύρω από holdings funds σε μικρότερες εισηγμένες εταιρείες.
Ο διεθνής πάροχος δεικτών ζήτησε μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τους πραγματικούς δικαιούχους και ισχυρότερη εποπτεία, προειδοποιώντας ότι εάν δεν υπάρξει επαρκής πρόοδος έως την επανεξέταση του Νοεμβρίου, μπορεί να ανοίξει διαδικασία για την αντιμετώπιση της Τουρκίας στους δείκτες της.
Να περιχαρακωθεί η κρίση
Οι τουρκικές αρχές πλέον επιχειρούν να «περιφράξουν» την κρίση. Η SPK έθεσε σε εκκαθάριση τα funds των Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus και Bulls.
Η προθεσμία εκκαθάρισης παρατάθηκε από τρεις σε έξι μήνες, ώστε οι συμμετοχές να μπορούν να πωληθούν υπό καλύτερες συνθήκες αγοράς και να αποφευχθεί ένα νέο κύμα αναγκαστικών πωλήσεων.
Παράλληλα, η κεντρική τράπεζα αύξησε τη χρηματοδότηση μέσω repo στα 300 δισ. τουρκικές λίρες και χαλάρωσε προσωρινά ορισμένους κανόνες χρηματοδότησης της αγοράς. Η İş Bankası και η κρατική Ziraat Bank ανέλαβαν ρόλο στην εκκαθάριση των funds.
Η ποινική έρευνα έχει πλέον διευρυνθεί.
Στις 25 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ ανακοίνωσε ότι 76 άτομα έχουν τεθεί υπό δικαστικό έλεγχο, 45 έχουν προφυλακιστεί, ενώ οι αρχές έχουν προχωρήσει σε κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων υπόπτων και παγώματα περιουσίας συγγενών πρώτου βαθμού.
Παρά την έκταση της υπόθεσης, η τουρκική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για συστημική τραπεζική κρίση.
Ανησυχεί ο Ερντογάν;
Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ έχει χαρακτηρίσει το πρόβλημα περιορισμένο τμήμα της αγοράς, ενώ ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι δεν αποτελεί κίνδυνο για το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι διπλό: πόσο από τα περίπου 18 δισ. δολάρια θα ανακτήσουν τελικά οι επενδυτές και εάν οι τουρκικές αρχές θα μπορέσουν να αποδείξουν ότι πίσω από τις στρεβλές αποτιμήσεις υπήρχε οργανωμένη χειραγώγηση ή πρόκειται κυρίως για μια ακραία περίπτωση συγκέντρωσης και έλλειψης ρευστότητας.
Αυτό που ξεκίνησε ως πρόβλημα ρευστότητας σε ορισμένα τουρκικά επενδυτικά funds εξελίχθηκε μέσα σε λίγες ημέρες σε μία από τις σοβαρότερες αναταράξεις της τουρκικής κεφαλαιαγοράς των τελευταίων ετών. Στο επίκεντρο βρίσκονται 131 funds επτά εταιρειών διαχείρισης, με ενεργητικό περίπου 18 δισ. δολάρια και 455.758 μοναδικούς επενδυτές, σύμφωνα με την τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK). Η κρίση
Leave a Reply